Türkiye kadına ayrımcı
BM Kalkınma Programı'nın (UNDP) yıllık 'İnsani Gelişme Endeksi' raporunda bu yıl üç sıra birden gerileyerek 79'uncu sıraya inen Türkiye'de, kadınlara fırsat eşitliği sunulmadığı çarpıcı bir rakamla ifade edildi. Rapordaki 'Cinsiyete Dayalı Gelişme Endeksi' (GEM) verilerine göre, Türkiye, bu alanda Pakistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin de gerisinde kalarak 109 ülke arasında 101. oldu.
Son 27 yılda ortalama yaşam beklentisi, okuma-yazma oranı ve gayrı safi milli hasılası giderek yükselen Türkiye'de cinsiyet eşitsizliğinin boyutları BM verileri ile de gözler önüne serildi. Cinsiyete Dayalı Gelişme Endeksi (GEM) kadınların ekonomik ve politik hayata aktif katılımı ve bunun gücüne dair göstergeler ortaya dökülerek hesaplanıyor. GEM'e ilk kez 1995 raporunda yer verilmişti. Bu yılki raporda Türkiye; Pakistan ve Ermenistan'ın altında 101. sırada. Türkiye'yi Azerbaycan ve İran izliyor.
Türkiye'de 1980-2007 arasında doğumda beklenen ortalama ömrün yaklaşık 11 yıl, yetişkinlerde okuryazarlık ve okullaşma oranlarının yüzde 23, satınalma gücü paritesine göre uyarlanmış kişi başına düşen gayrı safi yurtiçi hasılanın ise yüzde 100 artması bile, Türkiye'yi cinsiyete dayalı gelişmişlik endekslerinde alt sıralardan kurtaramadı.
Sözün bittiği yer
Konuyu değerlendiren Kadının İnsan Hakları Vakfı Koordinatörü Pınar İlkkaracan, Türkiye'nin büyük bir 'duraklama' halinde olduğunu belirtiyor ve '2000'li yıllarda kadın haretinin çabalarıyla çok önemli yasal reformlar oldu. Medeni Kanun'da kadın-erkek eşitlendi, TCK'da çok önemli reformlar oldu. Ancak uygulamada hiçbir ilerleme göremiyoruz. İstihdam Yasası'nda değişiklikler olması gerekiyor. Türkiye aile içi şiddet nedeniyle hayatını kaybeden Nahide Opuz davasında AİHM'de yalnızca kadına karşı şiddeti önlememekten değil, kadınlar ve erkekler arasında eşitliği fiili olarak sağlayamamaktan da suçlu bulundu.' diyor.
Rakamları sözün bittiği yer olarak değerlendiren KADER Başkanı Avukat Hülya Gülbahar ise '29 Mart yerel seçimlerinden önce de kampanyalarla Türkiye'nin bu utanç verici sıralara düşmemesi için siyasetçileri uyarmıştık. Sonuç Türkiye'nin 81 ilinden 39 il genel meclisinde bir tek kadın üye yok! Türkiye'nin yarısında iller kadınsız meclislerce yönetiliyor. Uluslararası toplantılarda Türkiye'deki kadınların temsilini anlatan grafikleri gösteremiyoruz. Pasta grafikte yüzde 0.56 ya da yüzde 1'lik oranları grafik programları bile hesaba katmak istemiyor. Yüzde 0.56 pasta saç teli kadar bile yer tutmuyor.' diyor.
Kriterler değişti
BM, 1990 yılından beri 'daha kapsamlı bir refah tanımı elde edebilmek için' gayri safi yurtiçi hasıladan başka ölçütleri de göz önünde bulunduruyor ve İnsani Gelişme Raporu'nu yayımlıyor. Raporda, 'doğumda beklenen ortalama ömür', 'yetişkinlerde okuryazarlık oranı' ile 'brüt okullaşma oranı' ve 'satın alma gücü paritesine göre uyarlanmış gelir düzeyi' gibi göstergeleri kullanan UNDP raportörleri, son raporlarında Türkiye'yi 'insani gelişmişlik' açısından 79. sıraya yerleştirdi. Böylece 2006 yılında 96'ncı, 2007'de 92'nci iken 2008 yılında 76'ncı sıraya yükselen Türkiye, yeniden üç puan gerileyerek 2009 yılında 79'uncu sıraya inmiş oldu. Raporda ilk 10 sırayı Norveç, Avustralya, İzlanda, Kanada, İrlanda, Hollanda, İsveç, Fransa, İsviçre ve Japonya aldı. Çin de dokuz sıra yükselerek 92. oldu. ANKARA
|
